1. « Nu mange a tjél  ño u ngwo nye i yom ba nséble nye liléla li man »
Ndoñi. i yé i ti maéba inyu mange nu a ntjél ñwin ; le a telep to ngéda mbe bagwal béé ba nsébél nye. Inyule mange nu a nke nwin nyen a nkôsna bisai bi mbog ni bijek bilam.

2. « Wata a kol likondo li ngi hôlôl ; iba ba kol likondo hôlaga »
Nlélém ngéni : « Wata kol ndebe iba ba kol lihôlaga ».
Ndoñi. Bôlô i ngandag bôt i ntômbôs nyuu ; I tinag ki ngandag matam. Bôlô i mut wata I nwéhana ngandag, i tinag ndég matam.
Mahoñol makéñi ma mut kôba ni kwañ ma ma ñénél i ngéni ini ma yé yum; a nyigis man Basaa ni  i  hôñlaha nye le yum i yé yom i lam inyu bibôlô bi mahol i pôla yap.
I mahoñol mana ma yé i ngéni ipe, yo ini  :

3bis. “Pom woo i nkañ bé jomb”. Bôt bape ba nkal le “Woo wata u nkañ bé jomb”; hala a yé i nlélém u jam.
Ndoñi, i ngéni ini i nhihe ni kônde yidis mahoñol ma ngéni le ”wata kol ndebe, iba ba kol li hôlaga”. Hala we yum i sal ni ngandag bôt i yé jam lilam iloo i sal mut nyetama. Ni hôya bañ to ki le, ngim bibôlô i yé mut a nla bé sal gwo nyetama, ndig ni bilôg bisañ.
    
4. « Ba nso bé hu i njé ni Matai »
Ndoñi, U kéne yo i éba nseñ u ñgwéha i pôla mut, le ngwéha i gwé bé ndamba. Inyule bôlô i pôla bôt ba ba nyina loñge ndi ba gwéhnaga ki, i ngwal yibne i lipém ni i ngwéha i kété adna, le to mbuk mbebi a mbôk bé. Bôlô i pôla mawanda i ntiba bilam bi bi nkônde at liwanda ni i nômôs ki jo.

5. « Mingé mi lugnaga ngom ndi kel i pala ye ».
Ndoñi, I ngéda ngandag bôt i nwañna pék yap, bisélél gwap , mahoñol map malam ma mahol ba kôsna bayem ngui nu ba nla gwélél i sal bibôlô gwap bi bi ntéñga bo.

6. « I hioñ hi pélék u nyok malép, hi mut hi pélék u tjok matai ».
Ndoñi, Bijek bi maasoñ u nyibé i nwet a nlémbél to nu a nkébél gwo, nu bi mbel, kii u nyi bé too a nim we, too a nkébél we, u nhabé ñem mu. Ndi i gwoñ i gwoñ u nlamb, tole mut u gwééne bôdôl a nlamb, bi, u nyi le u nje gwo, jon u nla ha ñem woñ mu.

7.  « Malép ma njagi ma nlamb bé nsôk »
Ngéni ini i niiga bés le ibale  i mpam we le u nyagal, bôg ndugi unda ndaaba yoñ, ha nyen u ga bana mahôla. Mahôla ma kôli bé ni mut a nyengep tole nyeyenge. Ba nhôla ndigi mut mu mahôla ma yé nye nseñ inyu i kena mam méé loñge ni bisu.

8. « Mut kôba nye : Ba bapag lindum, u seghege libatô »
Ngéni ini i niiga bés le hii jam li gwé ngôôba. Kéne yo mut u ntehe le a nyoñ bé ndun i kôôba mam a mboñ.

9. « Lôñ Mbee Ôt, man Lôg Nkol, nye me lamga añ matôi ma nop ma, ndi mbebi i nsôña ».
Ndoñi, u nla kéne yo inyu unda le ngôñ, i yé we i gwel ngim jam, ndi ma ab ma tabé. Ngéni i pe i mpôna yo i yé le.

10. « Tatanga nye ñem u yé me i og, ndi manye ma péhél ma tabé ».
Ndoñi yé i yé le : Me gwé ngôñ i boñ ngim jam ndi ma ab (ngui, bigwelmo, bisélél) ma tabé, Di hihge le : « ñem u nkwo bé bôk ».


11. « Nu mut nyen a kal maasañ nye u ômôg me bikut, u yig le me yé manyuñ ».
Ndoñi, Ngéda u yé homa nyuñga to hop likil u nla kéne ngéni ini inyu bat le ba tômbhene we mam. Ibale hop u likil u nlet,  to imbe yom i nyuñga, u nla kônde ini ngéni le :

12.  “Man Lôg Ntômb a kal manyañ le ; a manké, koti kekela u hôihag”.
Ndoñi, u kéne i ngéni ini inyu bat, i ngéda sañ to mindañ le ba tômbhene we mam.

13. “Kakañ ngi lég u yi bé ñwet”.
Ndoñi. Ba nyil mut bôt i ngéda ndutu to i ngéda masé.

14.  “ Lôñ Kiñe Hiag Nkoña nye, di yoñ mam kii ma nlo, mandutu to masé”.
Ngéni ini i niiga bés le di nlama leege mandutu mes kikii ma nlo, di hônbaga ki mo ni ñem ntombga.

15. “Hiémbi hi yidil kul nye mbégdé i gwé bikumul”.
Ndoñi. I mut a nyi hiébi a mpot bé. I mboñ mam mabe a mbéna nyugne mo mut ngi hop, inyu i sôô ligweleg jéé libe, ni i yéñ nene. Inyu i kônde yidis i ndoñi ini, mut kôba nye:”Ngañ i kwona  mook mabe, ba kahal ôm ba eñ nsohi”.

16. “Bép kembel i kal biotol nye jam li nkitna bé inyu mut”.
U kéne yo i ngéda mut a ñnog ndutu ngandag. Ndutu i i yilha nye mut mog nu a nyi bé kel to ngéda i a  ga kôsna kunde, ndi a bagna bôdôl yosôna le, to i bôña lelaa, a tehe ndig mapubi. U kônde hihe le : “ñem kii ngog”

17. « Ngé nye m’a  je mbénd mut, a sukul i hibang hi kôp »
Ndoñi. : Ngi ngam i boñha mut i tapa jam. Hala a nkônde ini ndoñi ipe le : « njal i jéha ngwo tibi ». Di mbéna kéne yo mut nu a nhumbul  nyuu, mut bipopota.

18. “Puhe Mbabi a bat ñwaa Ngo Tjañ Nkôlô nye : baa me bag me jog ni Nyemb, me jog ni nkaa u bum ? “
Ndoñi : Mut wata u nla bé lug môñgô ima ngélé yata, inyule “môñgô ima mi nol Impis Ndong”.

19. “Njom Bitjoka man Ndôgnjé nyen a kal maasañ Kon Bakii man Ndôgñém nye :  a Sokliha,  sôô i yé i nañ i bagla mabôk”.
Ndoñi. U nkéne yo i ngéda u nsôga tehe néñha yoñ béé boñge, ndi to yi bé i yom a bi yila. Sañ i niñ i mbéna héñha ngim libag libehee  béé ngi hôlôl.

20. “Man kôi a kal nyañ nye a mama, i mis di  jélak bikembe bi maseñ ha mobé mana”.
Ndoñi. Kéne yo i ngéda u ntehe mut woñ nyuu i nkahal mal nye, biuni, makon, a ntôñ, nyu i nkôple habé. To i ngéda le, u mbotbaga u bot sape, u yônôs yo ni nkus, ndi ngim ngéda u tehe nkus u tahabé ngandag, ndi yéñe to yo i tabé.


21. “Mut kôba nye :  Paa nuga i nsôñ,  bo i yabag lép, ndi ngoo hiobi, i siga, i boñog kii nyoo?“ Ndoñi.
Bilim bi nlo bini. A yé yom kii bo le ; nlañga mut u nigil i boñ kii  nkana, hala a ñnôga, ndi u nyéñ i hielba nkana, hala a yé suk jam.

22. "Inyé won u kal muta nye me yé me nlel i nleleg, me ta me nol bé, ndi jam d’a lôl i nyo woñ jon d’a nol man woñ"
Ndoñi. Sôô mam moñ ma ñem kété ni banga yoñ i mawanda, kel u mpémés mo i mapupi, u mal mu. U yégle ndig u mbôg kok, gwiha bi kundag.  „Baleñ bé  hibaña i homa u nsô  ndeg  mook.

23. “I ton i njé jada liyidil balal ba binuga añ”.
Ndoñi. Ngi yi i yé kon, u yéñ bañ i lédés mam ma ma ntomb. Yata we yata; a hielba bé bitan to mbôgôl. Hikii yom i gwé ndig mbale i sôli yata, yom yata i gwé bé mbôgôl mbale sambog, to ni juu, to ni njamuha.

24. “Nlénd u nai muta Bikok, a hélél i bas dinoo”.
Ndoñi.U nla kéne yo i ngéda ndutu i  nloo we.

25.  “Malét ma Nkainjé, man Lôg Yete nyen a bat maasañ Ndog Bassoñ nye, ndi ki me bôdôl bañ bem we len, hala wee la ! Ndog Bassoñ  nye a ô yem, hi mut a yé a kopa i wéé, a yén”.
Ndoñi. Ini ngéni i niiga bés le, i ngéda bôt ba nkiha, ndi ba bana bé mahoñol mata, to njômbi yata, ba nlabé bana to mi nlélém mi mawanda. Hii mut a gwé i méé mawanda a nyéne i homa a nôgôl loñge. Inyule, ki batada bakal ; “hiobi hi niñil ndig  malep ma nsune”.

26. “Hikiki  hikaka ni i wéé mbôñ”
Ndoñi i yé le, I i yé i yoñ, tééda yo ni joñ le mut nye kii  nye a kadal bañ we yo tole nip yo; ndi to pôôs,  u pôôs bañ yo mut. Ba pôôhana bé nwaa. Hop u Basaa u yé hop u man Basaa, hop u Pulasi, u yé hop u man Pulasi. Man Basaa a pot Basaa, man Pulasi a pot Pulasi. Hikii mut a pot hop wéé u basôgôl bé ba  yigle nye.

27. „Kul i bedeg, masôs ma yét“.
Ndoñi. Ntel u nuñul libag joñ inyu pan i mpele u bipaka,  u nyila tojam.

28. Nu man a ba nol mintômba ñwéé a hoñlag le mi isañ. Kii  isañ a ñwahba, ntômba u ba tém soñ u héñél nye.
Ndoñi. U kéne yo mut nu a yé  hitégél, nu a nyi bé ki i yé ndap bôt. Ngi yi i yé kon, ndi kon u u nkena i  mandegle  ni  bisol.

29. “Ngwélés i keneg i sem  nkol,  nkol u sem ngwélés.”
Ndoñi. Ibale mut a nloo we ngui, u nyubla bañ nye. Ndi ibale u nsuu  nye sañ,  a ñéba we koo sôni. Di nla éte yo ngéni ipe, i impôôna yo; yo ini :

30. “Sombog Mbanda, Man Lôg Yete mañ mut, nyen a kal maasañ nu mbus le Tonye Tjén ; nye a Tonye Tjén, u bôdôl bañ nyumbla me len, sañ i i nlo i bôdôl to hee me ñumul we kut, u kal bañ le me yé mañge.”
Ndoñi. Lumul mut sañ nu u nloo ngui. Tole  nu béé nye ngui i kôli.


31. « Ba lugna bé nyañ  ni ngond muta. »
Ndoñi. Ini a nloo bôta bobasôna i kété manjel momasôna. Muta numpe a nla bé gwés me kii mama yem. I ngwéha  ini i gwé bé pémsan ni mut nye kii nye.

32. Inyéé u nke bé ma tehe ma maasañ ngwé.
Ndoñi. Me hémle ndiki i ngéda me ntehe ni mis mem (mut bipéna).

33. “Man i mbe, ba lélag i moo ma nyañ”.
Ndoñi. Nwet yom, yom yé i mbébél bé nye.

34. “Ki njé i nunuk yôi i tjap nlénd”. Hala a yé nlélém i ngéda u nkal le: “Njé i nun bañ Yôi i tjap nlénd ».
Ndoñi. Sañ i yé lam i ngéda ba jo yo ba kôli ngui. U bép, me nsaa.

35. “Masôbhe, u béé i ti yoñ”.
Ndoñi. Mam malam u ngwel, bôdle ndugi mo i weeni.

36. “We ngi nuhul i ndap, u nyi bé kii dison di ngwal.”
Ndoñi. Ndéñbe ni mban, ba nlona nséñ ndi ndutu u bat bé.

37. Nyig lam, ndi minla mi lolog.
Ndoñi : Bitéé bi mis bi nlôga mangéda ma hogi. We ngi tibil nigil jam u bégés bañjo; u yoñog yihe. Ngéni i mpôna i i yé le :”hié hilam hi hañ bé ni dison”.

38. Nwii le u ñwo, to sesep i ség we njel.
Ndoñi :  Bisimba bi ; yom le u bemeg bé le i mpémél we.

39. Man  ka dibapa  ki  nyañ.
Ndoñi : Kéne yo i ngéda mbôda i yé lam, gwal nlam, man a nyoñ bilem bi bagwal bé ni libag jap. I masé mana le mbôta yoñ i nkoño we nkônô, mut kwañ a loñge yo hiémbi:”B’a man a pôna nyañ ba lep nye, éto éto éa manyañ…..

40. Yap Matat man Ndôg Ñém, nyen a kal le, to me mboñ ki, ma ke bé ngan.
Ndoñi : Bañga mut i nkil bé lipém i loñ yé.

41. Ngo Bayiha ñwaa Iménd Biyiha nye me ntjél bé me makal ma ñôñ, ndi manogok ma Vincent. Baa  Ngo Bayiha a kubul  ñôñ, ni nôgôs Vincent ?
Ndoñi ini le : Ikupul ñôñ li yé béba jam ngandag i mbok BASAA, inyu muta yag ni inyu munlôm. Inyule matjél ma nla Kupa. Éé a manké nga jem li. Sukulu i yé le : Ndéng tjibi (tibi) di  siñgi, mut a ntehe bé tjo.

42. Jon a bon ba ngwo popo, hala wee bôlô i mbok yés ini nlo, di sôñna i sal yo ni masé.
Hi wata wés  a bata  saô  yé  i éba  lelaa   suluk  i ngwal  bon.